Jak wysokie technologie wpływają na rozwój komunikacji u najmłodszych?
W dobie smartfonów, tabletów i telewizorów trudno wyobrazić sobie codzienność bez ekranów. Dla wielu rodzin są one źródłem rozrywki, narzędziem do nauki czy chwilą oddechu w natłoku obowiązków. Jednak jako logopeda w Krakowie często spotykam się z pytaniem: „Ile czasu ekranowego jest bezpieczne dla rozwoju mowy dziecka, a kiedy zaczyna być problemem?”
Zebraliśmy najnowsze badania naukowe i zalecenia ekspertów, aby odpowiedzieć na to pytanie w prosty, praktyczny sposób.
Dlaczego ekrany wpływają na rozwój mowy?
Rozwój mowy to nie tylko słyszenie dźwięków – to przede wszystkim interakcje słowne, dialogi, reakcje dorosłych i zabawa twarzą w twarz. Dziecko uczy się mówić, gdy:
- słyszy mieszanki słów i zdań,
- reaguje na głos opiekuna,
- doświadcza wspólnych rozmów.
Wielokrotnie badania wykazują, że czas ekranowy zastępuje bezpośrednią komunikację z dorosłą osobą – a to jest klucz do prawidłowego rozwoju języka.
Dzieci spędzające dużo czasu przed ekranem mają mniej okazji do dialogu i reakcji językowych – a to wiąże się z mniejszym zasobem słownictwa i wolniejszym tempem nauki mowy.
Ile czasu przed ekranem to za dużo? Wytyczne ekspertów
Nie ma jednej „magiczej liczby”, ale najbardziej aktualne zalecenia pediatrów i specjalistów od rozwoju dziecka podkreślają:
- 👶 Dzieci poniżej 2. roku życia – najlepiej unikać ekranów całkowicie.
- 🧒 Dzieci w wieku 2–5 lat – maksymalnie 1–2 godziny dziennie treści wysokiej jakości, najlepiej z rodzicem obok.
- ⏱️ Dłuższy czas ekranowy wiąże się z większym ryzykiem opóźnień językowych i problemów z koncentracją.
W praktyce oznacza to, że kilka godzin dziennie oglądania bajek czy grania na tablecie może negatywnie wpływać na proces komunikacji werbalnej u najmłodszych – szczególnie jeśli dziecko traci czas na dialogi z opiekunem.
📉 Badania naukowe: co pokazują dane?
➡️ Dzieje się tak dlatego, że dzieci oglądające telewizję czy inne ekrany nie słyszą tylu słów adresowanych do nich przez dorosłych – a to właśnie kontakt słowny jest paliwem dla mowy.
➡️ W dużych analizach naukowych wykazano, że więcej czasu przy ekranie wiąże się z gorszymi wynikami w zakresie mowy, uwagi i komunikacji i to szczególnie w okresie od 1. do 5. roku życia.
👉 Istotne jest też, że nie wszystkie godziny ekranowe są takie same – treści edukacyjne oglądane z dorosłym mogą mieć mniej negatywny wpływ niż izolowane, bierne oglądanie.
🎯 Zdrowy balans – co rodzic może zrobić już dziś?
Ogranicz czas ekranowy, szczególnie przed 2. rokiem życia.
Zastępuj część czasu ekranowego rozmową, czytaniem, zabawą językową.
Bądź blisko podczas oglądania – mów razem z dzieckiem i komentuj to, co widzicie.
Ustal strefy i pory bez ekranów, np. przy posiłkach czy przed snem.
Podsumowanie: ekran a mowa u dziecka
Ekrany mogą być częścią życia dziecka – jednak nadmierne ich używanie może ograniczać naturalne okazje do mówienia i reagowania językowego.
Szczególnie u najmłodszych dzieci warto ściśle limitować czas przed TV i tabletem, stawiając na interakcję z rodzicem i świat realnych rozmów.
Jako logopeda w Krakowie zachęcam rodziców do świadomego zarządzania ekranami po to, aby rozwój mowy był wspierany – nie zastępowany – przez technologię.
